Voedseladditieven, ook wel bekend als 'de E-nummers', beïnvloeden de smaak, kleur, glans, houdbaarheid, zuurgraad, geur, mengbaarheid of hardheid van een voedingsmiddel. Additieven zijn ingedeeld in 15 categorieën. E100-180 zijn bijvoorbeeld de kleurstoffen, E530-585 de antiklonter- en rijsmiddelen en E620-640 de smaakversterkers.
Voedseladditieven met een E-nummer zijn goedgekeurd voor gebruik in de Europese Unie, additieven met een N-nummer zijn niet in alle landen van de EU toegestaan. E-nummers hebben bij veel mensen die bewust met hun voedsel omgaan een enigszins dubieuze naam en faam. E-nummers in je eten, dat geeft op z'n minst een 'chemisch' karakter aan je eten, zo voelt het in ieder geval. Los van het feit of deze voedseladditieven nu een schadelijke (bij)werking hebben of niet.
Veel wetenschappers zullen ontkennen dat de goedgekeurde additieven, die met een E nummer dus, schadelijk zijn. Ze zijn immers uitgebreid getest. Dat testen gebeurt via dierproeven. In eerste instantie stelt men het No-Observed-Effect-Level (NOEL) van een stof vast. Dat is de hoogste concentratie waarbij het proefdier geen vergiftigingsverschijnselen krijgt. Daarna berekent men de Acceptable Daily Intake (ADI = Aanvaardbare Dagelijkse Inname). Daarvoor wordt de NOEL als veiligheidsmaatregel eerst gedeeld door een getal, meestal tien. De uitkomst wordt nog eens gedeeld door tien, om rekening te houden met leeftijd, ras, geslacht en gezondheid. Daarna wordt berekend hoeveel een producent van een additief in een voedingsmiddel mag stoppen om niet boven de ADI uit te komen, zelfs niet bij mensen die meer dan gemiddeld van het voedingsmiddel eten. De ADI zou onschadelijk moeten zijn, ook al zou je je hele leven lang dagelijks deze hoeveelheid binnen krijgen.
Tja, dat klinkt allemaal nogal willekeurig. Daarbij kun je namelijk direkt een aantal grote vraagtekens plaatsen: dierproeven voor additieven in menseneten, hoe lang wordt getest, en wat noem je vergiftigingsverschijnselen. Delen door tien, en dan nog eens een keer, waarom 10, geen 13 of 25? En hoeveel eet iemand die meer dan gemiddeld van een voedingsmiddel eet? Uiteraard zijn deze methoden en getallen gebaseerd op veel empirisch onderzoek, jarenlange ervaringen met proefdieren en komt er veel statistiek bij om de hoek kijken. Toch voel je op je klompen aan dat het allemaal een beetje natte vingerwerk is. Dat blijkt dan ook regelmatig als van eerder goedgekeurde stoffen de goedkeuring wordt ingetrokken of de ADI regelmatig naar beneden wordt bijgesteld, soms wel met een faktor 10!
Ook zijn er veel stoffen waarvoor eigenlijk helemaal geen maximale concentratie is vastgesteld, bijvoorbeeld omdat verondersteld wordt dat de stof sowiezo onschadelijk is. In de Europese richtlijn zelf kun je dan ook de volgende zinsnede vinden:
Het hoge woord is gevallen: misleiden van de consument. Wanneer een fabrikant aardbeien drank maakt en er 5 gram aardbeien per liter in stopt zal de kleur van de drank weinig te maken hebben met die van aardbeien. Voegt hij er dan kleurstof van rode bieten aan toe, wordt je dan misleid of niet?
En is het misleiding als de slagroom die normaal 35% vet bevat, met verdikkingsmiddelen wordt 'opgedikt' omdat ze er in de fabriek 15% vet uit hebben gehaald? En wat is er mis met brood gemaakt van meel, water, zout en gist. Hebben we broodverbeteraars nodig?
Gelukkig kun je het gros van de E-nummers gemakkelijk vermijden als je dat wilt. Koop vers voer. Verse groenten, dagmelk, verse of diepvries vis, verse kruiden etcetera.
De meeste 'light' produkten en 'snel-klaar/instant' produkten bevatten veel E-nummers. Misschien is het beter om je eetpatroon en leefgewoontes aan te passen dan overstag te gaan voor quasi gezond en makkelijk. Met een goede uitgebalanceerde voeding is er geen noodzaak voor 'light' produkten. En de Engelse TV kok Jamie Oliver toonde aan dat een vers bereide maaltijd even snel was als een maaltijd samengesteld uit een verzameling blikjes, zakjes en pakjes. En uiteraard gezonder en smakelijker!
Maar goed, soms zijn ze nauwelijks te vermijden en wil je weten wat je eet. Dan is het handig om in de winkel te kunnen beslissen of je een produkt koopt of laat staan. Zo ontstond het idee voor onderstaande E-nummer overzichtjes in credit-card formaat. De eerste versie maakte we al in 1996. In de huidige versie hebben we zo moeten woekeren met de ruimte dat de opmaak wat soberder is geworden om alles weer te kunnen geven.
Sterker nog; er zijn zo veel E-nummers, dat het ondoenlijk was om ze allemaal in één mini lijstje op te nemen. Daarom hebben we er twee gemaakt. Afhankelijk van je algemene levensinstelling kun je een overzicht in je portemonnee stoppen van alle "veilige E-nummers" of kun je kiezen voor een overzicht met alle Verdachte E-nummers
Hieronder te downloaden als PDF bestand.
Download EVeilig.pdf
Download EVerdacht.pdf
Voor meer en/of uitgebreidere informatie verwijzen we naar de volgende sites
http://eu-nummers.nl
Een particuliere site met een uitgebreide en complete lijst van E-nummers en hun werking. Verwijzing naar bronnen bij de EU website waar veel van de wet- en regelgeving over voedsel en voedsel veiligheid vandaan komt.
http://www.voedsel.net/
Op deze website zeer veel gedetaillleerde informatie over eten en E-nummers. Een internationaal project dat in Nederland gedragen wordt door de Landbouwuniversiteit Wageningen.
http://www.voedingscentrum.nl/
Het voedingscentrum is een "Onafhankelijke organisatie gesubsidieerd door de Nederlandse overheid" die informatie verschaft over voeding. Ook hier info over voedseladditieven en E-nummers. Hier is ook een pdf bestand te downloaden met veel informatie, maar weinig over vermoede schadelijke effecten.
http://www.animalfrontline.nl/vega/e-nummers.php
Veel voedseladditieven zijn van dierlijke origine, denk bijvoorbeeld aan het gebruik van schildluizen om de rode kleurstof Cochenille te maken (E120). Vandaar dat de echte vegetariers veel E-nummers proberen te vermijden. Op deze site wordt vooral aan dit aspect aandacht besteed.
http://www.nrc.nl/W2/Lab/Profiel/Voedselveiligheid/enummers.html
De krant NRC publiceerde ooit een artikel over voeseladditieven, wat het zijn en wat er onder verstaan wordt.
Uiteraard is er op het internet ook veel informatie over E-nummers en voedseladditieven te vinden van producenten van dergelijke stoffen. Niets dan goeds uiteraard!